24/02/2026
VIÊM TỤY CẤP – ĐỪNG CHỦ QUAN VỚI CƠN ĐAU BỤNG VÙNG THƯỢNG VỊ
Nhiều người nghĩ đau bụng trên rốn là do dạ dày.
Nhưng có một tình trạng nguy hiểm hơn rất nhiều – đó là viêm tụy cấp.
Nếu chậm xử trí, bệnh có thể diễn tiến nặng chỉ trong vài ngày.
1️⃣ Viêm tụy cấp là gì?
- Tụy là cơ quan nằm sau dạ dày, có vai trò tiết men tiêu hóa và điều hòa đường huyết.
- Viêm tụy cấp xảy ra khi men tụy được hoạt hóa sớm ngay trong tuyến tụy → “tự tiêu hóa” chính mô tụy → gây viêm, phù nề, thậm chí hoại tử.
- Nguyên nhân thường gặp:
• Uống rượu bia nhiều
• Sỏi mật
• Tăng triglycerid máu
• Sau bữa ăn nhiều dầu mỡ
• Một số thuốc hoặc chấn thương
2️⃣ Dấu hiệu nhận biết
Triệu chứng điển hình nhất là:
👉 Đau bụng vùng thượng vị (trên rốn)
• Đau dữ dội, liên tục
• Có thể lan ra sau lưng
• Cúi người về trước thì đỡ đau hơn
👉 Buồn nôn, nôn nhiều nhưng không đỡ đau
👉 Bụng chướng, khó chịu
👉 Trường hợp nặng:
• Sốt
• Mạch nhanh
• Hạ huyết áp
• Khó thở
👉 Điểm quan trọng:
- Đau không giống đau dạ dày thông thường.
- Đau dữ dội, kéo dài nhiều giờ và không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường.
- Khi có các dấu hiệu trên → nên đi viện ngay để làm xét nghiệm men tụy (amylase, lipase) và siêu âm/CT ổ bụng.
3️⃣ Phác đồ điều trị (nguyên tắc chung)
Viêm tụy cấp là bệnh cần điều trị tại bệnh viện.
Không tự điều trị tại nhà.
Nguyên tắc điều trị gồm:
1. Nhịn ăn hoàn toàn (NPO)
Ngừng ăn uống trong giai đoạn cấp để tụy “nghỉ ngơi”.
2. Truyền dịch tích cực
- Dung dịch NaCl 0.9% hoặc Ringer lactate
- Bù đủ dịch giúp hạn chế biến chứng và suy tạng.
3. Giảm đau
Có thể dùng:
💊Paracetamol truyền tĩnh mạch
Hoặc opioid (trong trường hợp đau nhiều)
4. Theo dõi biến chứng
- Suy hô hấp
- Suy thận
- Hoại tử tụy
- Nhiễm trùng tụy
5. Điều trị nguyên nhân
Nếu do sỏi mật → có thể cần can thiệp lấy sỏi
Nếu do rượu → bắt buộc ngưng rượu
Nếu do triglycerid cao → kiểm soát lipid máu
Kháng sinh không dùng thường quy, chỉ dùng khi có bằng chứng nhiễm trùng.
4️⃣ Chế độ chăm sóc sau giai đoạn cấp
Khi hết đau và men tụy giảm dần:
👉 Ăn lại từ từ:
Bắt đầu bằng thức ăn lỏng, ít béo
Sau đó tăng dần độ đặc
👉 Chế độ ăn:
Hạn chế chất béo
Tránh rượu bia tuyệt đối
Chia nhỏ bữa ăn
👉 Kiểm soát mỡ máu nếu tăng triglycerid
👉 Theo dõi tái phát
5️⃣ Khi nào cần đặc biệt lưu ý?
• Đau bụng dữ dội sau uống rượu
• Người có tiền sử sỏi mật
• Người có mỡ máu cao
• Đau kèm nôn nhiều, mệt nhiều
• Viêm tụy cấp nhẹ có thể hồi phục hoàn toàn.
• Nhưng thể nặng có thể đe dọa tính mạng nếu chậm xử trí.
• Đừng chủ quan với cơn đau bụng bất thường.
• Đi khám sớm luôn tốt hơn là chờ xem có tự khỏi hay không.
