Osmanlı’da gözlükçülük, gayri Müslim tebaa tarafından eczacılık, saatçilik, kuyumculuk, aktarlık gibi mesleklerle Kanun’a tabi olmadan icra edilen bir yan uğraş konumundaydı. Kurtuluş Savaşı sonrası Cumhuriyet’in ilanından sonra 1923 ile 1940 yılları arasında yapılan önemli reformların içerisinde gözlükçülük mesleği de ihmal edilmemiştir. Gözlükçülük, 30.12.1940 tarih ve 3958 sayılı “Fenni Gözlükç
ülük Hakkında Kanun”la kabul edilerek saygınlığı taçlandırılmış ve bu yasa 2 Ocak 1941 yılında uygulamaya başlanmıştır. Mesleğin yasal bir kimlik kazanmasıyla birlikte 1941 yılı içerisinde 103 gözlükçü ruhsatlandırılmıştır. İkinci Dünya Savaşı’nın büyük sıkıntılarının yaşandığı yıllarda, yaklaşık 18 milyon ülke nüfusuna çok kısıtlı imkanlar ile ithal edilen az miktarda gözlüğün satıldığı sınırlı sayıda gözlükçü dükkanı hizmet vermekteydi. 1951 yılına gelindiğinde 64 gözlükçü daha ruhsatlandırılmış ve fenni gözlükçü sayısı 167’ye ulaşmıştır. Lonca Sistemi muhtemelen, tarihteki ilk tüketici hakları kavramını da içinde barındıran yaptırım gücü yüksek örnek bir örgütlenme modeliydi. Katı kuralları, meslek etiğini güçlü kılıp mesleki eğitimi dinamik tutar; dolayısıyla mutlak birlik ve beraberliği sağlardı. yüzyıl içerisinde Osmanlı Devleti’nin hızlı gerilemesiyle birlikte birçok meslek dalında gelişim durduğu gibi Lonca Sistemi de etkilenerek bozulmuştur. Osmanlı Lonca geleneğinin sağladığı kazanımları yeniden hayata geçirmek, sektör içindeki uyumu, dayanışmayı ve geleneği sürdürebilmek amacıyla; tarihin birçok evresine tanıklık eden, çok kültürlülüğü bünyesinde barındıran İstanbul’un tarihsel süreçlerini genlerinde taşıyan mesleğin altı duayeni 30 Mart 1951 tarihinde bir araya gelerek (vekaletçe Kabul Tarihi: 21.11.1951 Sayı: 66210) “TÜRKİYE GÖZLÜKÇÜLER CEMİYETİ (DERNEĞİ)”ni kurmuşlar ve bu sayede Kanun’un yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra mesleğin tüzel kişiliğini ilan etmişlerdir. Bugün aramızda bulunmayan Fenni Gözlükçülük Ruhsatnamesi’ne sahip merhum kurucularımız:
Tevfik AYDIN
1911, Trabzon doğumlu
Yeni Camii Meydanı No: 2 Eminönü
Rahmi EMGEN
1922, İstanbul doğumlu
İstiklal Cad. No: 65-67 Beyoğlu
Ziya AKSU
1920, İstanbul doğumlu
Hamidiye Cad. No: 37 Sirkeci
Vahe ÜTÜCÜYAN
1901, İstanbul doğumlu
Camcıbaşı İş Hanı No: 10 Sultanhamam
Juan SARAGOSSİ
1908, Gelibolu doğumlu
Celal Bey Han No: 29 Bahçekapı
Anastidis GRİGOR
1882, Niğde doğumlu
Havuzlu Han No: 5/14 Sultanhamam
Cemiyet kelimesi çok geniş alanları kapsar. Hayatın bir parçası olarak değerlendirebileceğimiz cemiyet yaşamını “dışa dönük”, dışa kapalı muhafazakar yaşamı da “içe dönük” olarak nitelendirebiliriz. Osmanlı dönemi zanaatkarları, tüccar ve tacirleri incelendiğinde “geleneksel” mesleklerin veya ticari faaliyetlerin hangi kültürlerin hakimiyetinde geliştiğini de görebiliriz. Cemiyetin kurucuları, dönemin ileri gelen perakendecileri ve toptancıları olup mesleğin gelişimine önemli katkılar sağlamışlardır. Yukarıdaki kayıtlar ve dernek arşivi; gözlük piyasasının kalbinin nerede attığını ve yitirdiğimiz kültürel zenginliklerimizi yansıtması açısından son derece önemlidir. Bahçekapı, Beyoğlu, Eminönü, Karaköy, Sirkeci ve Sultanhamam’da konuşlanan dönemin perakendecileri ve toptancıları özellikle Sirkeci'nin “merkez” özelliğini günümüze dek taşımışlardır. Türkiye Gözlükçüler Cemiyeti’nin ilk İdare Heyeti, mesleğin yurt dışı gelişmelerini takip edebilmek ve yurt içindeki gözlükçülerin mesleki gelişimlerine katkı sağlayabilmek amacıyla 1955 yılında merkezi Londra’da olan Uluslararası Optik ve Optometri Birliği (IOOL)’ne üye olmuştur. Ancak; 1960 ihtilali sonrası derneklerin kapatılması ve yurt dışı üyeliği olan derneklerin İdare Heyetlerinin değişik nedenlerle suçlanmaları, üyelerin de olumsuz etkilenmelerine sebebiyet vererek yurt dışı çalışmaları tamamlanamamıştır.
1973’lü yıllarda dönemin kanuni düzenlemeleri gereği, Türkiye isminin kullanılması yasaklanmış ve derneğin ismi 1630 sayılı Dernekler Kanunu çerçevesinde “GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ” olarak 1980 yılına kadar faaliyetlerini sürdürmüştür. 1980 ihtilalinde kapatılmayan nadir STK’larından birisi olan derneğimiz, 29 Nisan 1980 tarihinde “TÜM GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ” ismini alarak 1984 yılına dek Beyoğlu Afrika Han’da faaliyetlerini sürdürmüştür. 24 Eylül 1984 tarihinde ise 2908 sayılı Dernekler Kanunu’na intibak ederek ismi “TÜM FENNİ GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ” olarak değiştirilmiş ve 10 Eylül 2003 tarihine kadar bu isim altında faaliyetlerini sürdürmüştür. Derneğin resmi yazışma adresi uzun yıllar Süleymaniye Esnaf Hastanesi olarak geçmiş olsa da 1966 yılından 1980 yılına kadar Merhum Başkan Sayın Sedat Ertunk’un çantasında ve iş yerlerinde hizmet vermiştir. 1980 öncesi eczacı meslektaşımız Sayın Fevzi Öcal’ın Eczane Sahipleri Derneği Genel Sekreterliği döneminde Harbiye Ergenekon Caddesi’ndeki merkez, bir süre sekretarya olarak derneğe katkıda bulunmuştur. Eczane Sahipleri Derneği katibi Fahri Bey, 80 sonrası dönemde derneğin maaşlı katipliğini yapan ilk personeli olarak kayıtlara geçmiştir. katında bulunan merkezde 1984 yılında yapılan Genel Kurul’da seçilen yeni yönetim, modern hizmet anlayışının temellerini atmıştır. Yeni yönetimde görev alan Sayın Anıl Diker Doğubank İş Hanı 2. katta bulunun ofisini bedelsiz derneğe tahsis etmiş ve hemen dernek merkezi Sirkeci’ye taşınmıştır. 1986 yılında ise Doğubank İş Hanı 5. kattaki ofis dernek adına satın alarak bugünkü merkez oluşturulmuştur.
1980’lı yıllarda dışa açılımın sağladığı hızlı değişim, teknolojinin ve markaların ülkeye girmesini sağlamış ve ülke genelinde her alanda olduğu gibi gözlükçülük müesseselerinin açılışlarını da tetiklemiş; vitrin düzeni, işyeri dekorasyonu, modern makine parkına kadar bu yeni akımdan etkilenmiş; Edirne’den Ardahan’a üye sayısı yüzlerden binlere ulaşmıştır. Bilgi aktarımında yetersiz kalan ve bütçeye ciddi posta ve baskı maliyeti yükü getiren fotokopi sirkülerden matbu bülten basımına geçilmiştir.
1998 yılında profesyonel ekip olmaksızın kişisel çabalarla hazırlanan ve “Gözlük” adıyla 2003 yılına kadar dernek üyelerine ücretsiz dağıtılan bülten, 2004 yılı itibarıyla profesyonel yayıncı sorumluluğunda “Optik ve Optometri Dergisi” adı altında ülke genelinde tüm optisyen/gözlükçülere ücretsiz dağıtılmaya devam etmektedir.
Ülke genelinde 1597 gözlükçüyü bünyesinde barındıran ve 1975 yılı itibarıyla bünyesinden birçok yerel dernek çıkaran derneğimiz, Anadolu’da faaliyet gösteren üyelerin ısrarlı talebi üzerine ilk şubesini 5 Ocak 1998 tarihinde Ankara’da kurmuştur. Dernek başkanlarımızdan, 19 Nisan 1966 tarihinde dernek yönetimine seçilip 20 yılı başkanlık olmak üzere kesintisiz 28 yıl hizmet veren ve sağlık sorunları nedeniyle 1994 yılında yönetimden ayrılan Onursal Başkan merhum Sedat Ertunk en uzun süre ile hizmet veren üye olup, Sayın Yüksel Toksoy 20 yıl, Sayın Hakan Ertunk 15 yıl olmak üzere camiaya hizmet vermişlerdir.
3958 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 1941 yılı dikkate alındığında Kanun çağdaş hükümler içermekteydi. Ancak; 63 yıllık süreçte idari teşkilat yapısındaki yetersizlikler ve günün ihtiyaçları doğrultusunda eğitim ve mevzuat açısından gerekli değişikliklerin yapılamaması, gözlükçü camiasını tatmin etmekten ve camianın ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak kalmıştı. Nihayet, Kanun 2004 yılında yeniden şekillendirilerek 5193 sayılı “Optisyenlik Hakkında Kanun” ile değiştirilmiştir.
19 Mart 2003 tarihinde yapılan Olağanüstü Genel Kurul toplantısında Sayın Abdullah Aydın başkanlığında göreve gelen yeni yönetim, sektörün ilk ve en büyük derneğine yakışacak şekilde çalışmaları devam ettirmiş ve 10 Eylül 2003 tarihinde “TÜM OPTİK VE OPTOMETRİK MESLEKLER BİRLİĞİ DERNEĞİ” ismiyle 14-16 Mayıs 2004 tarihinde “AVRUPA OPTOMETRİ VE OPTİK KONSEYİ (ECOO)”nin Londra’da yapılan Genel Kurulu’nda üyeliğimiz kabul edilerek sektörümüzü uluslararası arenada temsil etmeye başlamıştır. 2004 yılından itibaren meslektaşlarımızın eğitimine daha fazla önem verilmiş ve üniversitelerle işbirliği içerisinde Meslek İçi Eğitim’ler başlatılmıştır. Derneğimiz tarafından 9 başlık altında bastırılmış olan ders kitapları doğrultusunda bu eğitimler devam etmektedir. Derneğimiz 20 Eylül 2006 tarihinde 1973’lü yıllarda kaldırılmış olan “Türkiye” kelimesini, mesleğimizin gelişimi ve ülkemizin tanıtımı adına gerçekleştirmiş olduğumuz iki uluslararası toplantı ve ülke genelinde yapmış olduğumuz göz taramaları ile kullanma hakkına tekrar kavuşmuştur. Uluslararası çalışmalarını hızla sürdüren derneğimiz, Mart 2009’da kurulan “AVRUPA OPTOMETRİ VE OPTİK AKADEMİSİ”nin de kurucu üyesidir. Ülke genelinde kurulu 9 şubesiyle “TÜRKİYE OPTİK VE OPTOMETRİK MESLEKLER DERNEĞİ”, bilişim alanındaki gelişmeler, globalleşme akımı çerçevesinde dünya ile bütünleşme, yeni fuarcılık konseptinin sağladığı vizyon değişikliğiyle 1951 yılı kuruluş gayesi ve heyecanı ile hizmetlerini sürdürmektedir. Derneğimizin 59 yıllık tarihsel süreçte kullandığı 6 farklı unvan ve logolarla, kuruluştan günümüze yaşanan değişimlerin ve gelişimlerin göstergesidir.
1951-1973 TÜRKİYE GÖZLÜKÇÜLER CEMİYETİ (DERNEĞİ)
1973-1980 GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ
1980-1984 TÜM GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ
1984-2003 TÜM FENNİ GÖZLÜKÇÜLER DERNEĞİ
2003-2006 TÜM OPTİK VE OPTOMETRİK MESLEKLER BİRLİĞİ DERNEĞİ
2006-……. TÜRKİYE OPTİK VE OPTOMETRİK MESLEKLER DERNEĞİ
1984-2003 LOGOSU
2003-2006 LOGOSU
2006-..... LOGOSU
