16/08/2026
,,Portret Pawła Jana Sapiehy" - olej na płótnie, 74,5 x 63 cm
Paweł Jan Sapieha (1609-1665) - hetman wielki litewski i wojewoda wileński od 1656 roku.
Ważny dowódca wojskowy w czasie ,,potopu szwedzkiego", sprzymierzeniec króla Jana II Kazimierza Wazy oraz przeciwnik Radziwiłłów.
Walczył z Kozakami, Rosjanami i Szwedami. Występuje jako postać historyczna w ,,Potopie" Henryka Sienkiewicza.
Portret hetmana jest przykładem reprezentacyjnego portretu sarmackiego z okresu baroku.
Postać dowódcy została ujęta w owalnym popiersiu na ciemnym płaskim tle.
Zwraca uwagę realistycznie oddana twarz z sarmackim wąsem i staranną, kędzierzawą fryzurą. Poważne spojrzenie hetmana skierowane jest wprost na widza.
Jego strój - ciemna, błyszcząca zbroja oraz narzucona na ramiona czerwona delia, podbita czarnym futrem i spięta dużą, ozdobną klamrą - podkreśla wysoki status społeczny portretowanego.
W dolnej części obrazu umieszczona jest inskrypcja ,,Paweł Sapieha. Hetman. Wiel. Xie. Litt. Wielki. Woiownik".
Portret malowany jest dość płasko, linearnie, widoczne jest uproszczenie pod względem przestrzennym. Zwracają uwagę mocne, nasycone kolory stroju oraz realistycznie malowana twarz.
Portret reprezentacyjny sarmacki to unikalny gatunek malarstwa barokowego w Polsce (od końca XVI do połowy XVIII w.) przedstawiający szlachtę i magnaterię.
Stanowił nie tylko dzieło sztuki, ale również był wyrazem tożsamości i aspiracji szlachty polskiej. Portrety sarmackie często przedstawiały ważne postacie historyczne: królów, hetmanów i wodzów, które nacechowane patosem i heroizmem miały na celu utrwalać w pamięci potomnych ich dokonania.
Silesia Art
Antiques & Jewellery
ul. Staromiejska 2
40-013 Katowice