16/08/2025
Αιγιναίον μειδίαμα.
Από Helena Koumpenaki
Η Αίγινα αποτελούσε από τα τέλη του 7ου αιώνα πκχ έως το ήμισυ του 5ου αιώνα πκχ ένα από τα πιο αξιόλογα κέντρα γλυπτικής –πλαστικής τέχνης και χαλκουργίας, εφάμιλλο αν όχι και σπουδαιότερο από της Αττικής και της Πάρου και έδωσε έργα που στόλισαν ιερά και ναούς όχι μόνο της Αίγινας αλλά και άλλων φημισμένων τοποθεσιών όπως την Ολυμπία, τους Δελφούς, την Αθήνα, την Φιγαλεία των Συρακουσών καθώς και άλλων ονομαστών πόλεων.
Έχουμε πολύ λίγα στοιχεία για τα κύρια χαρακτηριστικά αυτού του εργαστηρίου.Οι πληροφορίες που αντλούμε προέρχονται κυρίως από αρχαίες πηγές, όπως τον Παυσανία, τον Πλίνιο και άλλους μεταγενέστερους συγγραφείς που αναφέρονται στους αρχαίους Αιγινήτες γλύπτες. Τα έργα της Αιγινήτικης σχολής κατασκευάζονταν από ξύλο (ξόανα), χαλκό, μάρμαρο και πέτρα. Διακρίνονται στο σύνολό τους από ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα της σχολής :
το «Αιγινήτικο μειδίαμα», χαρακτηριστική σύσπαση στο στόμα των αγαλμάτων που μοιάζει με χαμόγελο, γνώρισμα της αρχαϊκής τέχνης.
Στην εικόνα ο Λαομέδοντας απο το Ανατολικό Αέτωμα του Ναού της Αφαίας στην Αίγινα (περί το 500 πκχ, Μουσείο Μονάχου, Γερμανία), ο οποίος παρουσιάζεται να κείτεται στο έδαφος μετά από τραύμα στο στήθος, όπως φαίνεται από την τρύπα του βέλους κοντά στη δεξιά θηλή. Το βέλος του Ηρακλή είναι αυτό που τον σκότωσε, γι' αυτό και οι μελετητές υποθέτουν πως η μορφή είναι του Λαομέδοντα, του βασιλιά των Τρώων. Φορά χαλκιδαϊκό κράνος το λοφίο του οποίου είναι πρόσθετο.
Παρότι πεθαίνει, το πρόσωπό του διατηρεί αυτό το μειδίαμα, μια έκφραση που φαίνεται σχεδόν γαλήνια, ανεξάρτητα από τη βία ή τον πόνο της σκηνής.
Το μειδίαμα του ήρωα είναι ο καθρέφτης ενός κόσμου όπου ο θάνατος δεν ήταν το τέλος, αλλά η αρχή της αθανασίας δια των έργων. Το χαμόγελο της στιγμής του τέλους είναι η σφραγίδα της αθανασίας.
Έτσι ήταν οι Έλληνες, δεν φοβόντουσαν το τέλος, χαμογελούσαν σ' αυτό διότι η δόξα είναι παντοτινή.
Αρχαιολογία - Archaeology
Μαρία Μπονίκου
Βασίλειος Τσαντίλας